Chủ nghĩa xã hội là một hình thái kinh tế - xã hội được hình thành trên nền tảng quan điểm tiến bộ và nhân văn nhằm phát triển toàn diện con người, đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần ngày càng cao của xã hội. Một đặc trưng nổi bật của chủ nghĩa xã hội là mục tiêu hướng đến công bằng, dân chủ và bình đẳng trong mọi mặt đời sống xã hội. Trong xã hội này, các giá trị vật chất và thành quả lao động không còn là tài sản riêng biệt của một nhóm nhỏ mà thuộc về toàn thể nhân dân, nhằm bảo đảm cho mỗi người đều được hưởng thành quả phát triển. Ngoài ra, chủ nghĩa xã hội còn chú trọng tạo ra một môi trường tự do, phát triển cá nhân trên cơ sở giữ vững lợi ích chung và hạn chế các bất bình đẳng xã hội có nguồn gốc từ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.

Bên cạnh đó, chủ nghĩa xã hội lấy việc phát triển lực lượng sản xuất hiện đại gắn liền với cải thiện đời sống nhân dân làm trung tâm. Việc xoá bỏ chế độ bóc lột và bất công xã hội được coi là điều kiện tiên quyết để xây dựng một xã hội thịnh vượng và văn minh. Điều này được thể hiện qua việc xây dựng nền kinh tế dựa trên chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu, cùng với sự quản lý tập trung dân chủ của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản. Không chỉ dừng lại ở phương diện kinh tế, chủ nghĩa xã hội còn nhấn mạnh tới phát triển văn hóa, giáo dục và khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao trình độ dân trí, góp phần thúc đẩy tiến bộ xã hội và hội nhập quốc tế trên tinh thần hợp tác và hòa bình.

Ngoài những đặc trưng trên, một yếu tố quan trọng trong chủ nghĩa xã hội là thực hiện chính sách ưu tiên, quan tâm đến các nhóm yếu thế trong xã hội như phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật và người cao tuổi. Sự phát triển bền vững và bảo vệ môi trường cũng là những giá trị đặc sắc đi kèm, vì chủ nghĩa xã hội không chỉ hướng tới lợi ích của hiện tại mà còn đề cao trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai. Như vậy, chủ nghĩa xã hội được định hình bởi các giá trị nhân văn sâu sắc, lấy con người làm trung tâm đồng thời kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển xã hội, đảm bảo công bằng, ấm no, hạnh phúc cho mọi người dân.