Trong bài thơ Đôi mắt người Sơn Tây, Quang Dũng đã gửi gắm biết bao nỗi niềm, tâm tư của một người lính xa quê hướng về mảnh đất, con người thân thương nơi “quê hương khói lửa”. Hình ảnh đôi mắt trở thành biểu tượng đẹp đẽ, chứa đựng tình cảm sâu nặng của tác giả với Sơn Tây. Đôi mắt ấy vừa hiện lên thật gần gũi, quen thuộc, vừa gợi nhắc về những kỷ niệm tuổi thơ, những tháng ngày thanh bình và ấm áp. Song, trong bối cảnh kháng chiến, đôi mắt lại chất chứa niềm đau đáu, nhớ mong và cả sự chia ly, mất mát. Đó là cái nhìn đầy trăn trở trước sự đổi thay quá lớn của quê hương bị chiến tranh tàn phá, đồng thời là ánh mắt đưa tiễn, dõi theo những người con ra trận. Đọc bài thơ, người ta cảm nhận được ở “đôi mắt người Sơn Tây” không chỉ vẻ đẹp dịu hiền, thủy chung mà còn là niềm tin, hy vọng vào tương lai chiến thắng và ngày đoàn tụ.

Mượn đôi mắt để diễn tả tâm hồn và tình cảm, nhà thơ như muốn khắc sâu vào tâm trí người đọc hình ảnh quê hương Sơn Tây giàu tình nghĩa. Qua đó, giá trị nhân văn của bài thơ được thể hiện đậm nét: thứ tình cảm gắn bó thiêng liêng giữa người với đất, người với người trong cuộc chiến đấu gian khó. Đôi mắt người Sơn Tây trong thơ Quang Dũng không đơn thuần là đôi mắt của một người con gái, hay người mẹ, mà còn là biểu tượng cho hồn cốt của cả một vùng quê đang kiên cường vượt qua đạn bom. Giữa khói lửa chiến tranh, hình ảnh ấy càng sáng ngời niềm yêu thương và ý chí sắt đá. Bằng ngôn từ tinh tế, giàu nhạc điệu, nhà thơ đã kể lại câu chuyện về tình yêu quê hương một cách giản dị mà rất sâu sắc, khiến cho người đọc như được cùng chia sẻ nỗi nhớ, nỗi đau và hy vọng với tác giả.

Cuối cùng, Đôi mắt người Sơn Tây không chỉ là lời nhắc nhớ về quá khứ mà còn là lời nhắn gửi tới thế hệ sau về giá trị của tình cảm, của lòng yêu nước và ý chí kiên cường. Dù chiến tranh có thể chia lìa bao mái nhà, lấy đi bình yên, song tình người, tình quê vẫn là điểm tựa vững chắc để vượt qua tất cả. Đôi mắt ấy vĩnh viễn ở lại trong ký ức không chỉ của riêng Quang Dũng mà còn là của bao thế hệ người Việt Nam, gợi nhắc yêu thương, nghị lực và niềm tự hào về mảnh đất Sơn Tây và con người Việt Nam kiên trung.