Bài thơ "Tràng giang" của Huy Cận xoay quanh chủ đề về nỗi buồn bâng khuâng, nỗi cô đơn và tâm trạng hoài cổ của con người trước thiên nhiên rộng lớn, mênh mang của sông nước và đất trời. Tác giả không chỉ miêu tả khung cảnh của dòng sông hiu quạnh mà còn gửi gắm vào đó cảm giác lạc lõng, chơ vơ giữa không gian bao la và thời gian bất tận. Từ những hình ảnh quen thuộc như sóng nước, cồn bãi, bèo trôi đến âm thanh nhè nhẹ của tiếng chim cuối chiều, tất cả đều gợi lên những suy tư, những nỗi lòng sâu kín và khát khao được sẻ chia. Thiên nhiên trong bài thơ không chỉ là bối cảnh mà còn là người bạn tri kỷ, nơi để nhà thơ trải lòng với nỗi niềm xa xứ và cảm giác mất mát, hụt hẫng giữa sự đổi thay của thời đại.

Nét chủ đạo của bài thơ là ý thức về thân phận nhỏ bé của con người trước vũ trụ, về sự xa cách, chia lìa giữa người với người và giữa con người với quê hương, cội nguồn. Hình ảnh dòng sông rộng, bờ bãi trải dài vô tận hay những dòng nước cuộn chảy không dứt đều chứa đựng thông điệp về sự trôi nổi, vô định. Chính trong cái bao la, thăm thẳm ấy, hồn người càng trở nên cô độc, khắc khoải đi tìm một điểm tựa tình cảm để khỏa lấp khoảng trống nội tâm. Nỗi nhớ quê nhà, lòng tha thiết với mái ấm gia đình, đất tổ tuy hiện ra rất mờ nhạt, câm lặng nhưng lại là nỗi niềm thao thiết, thấm thía nhất xuyên suốt chiều dài thi phẩm. Qua đó, "Tràng giang" trở thành tiếng nói thầm lặng nhưng da diết về khát vọng tìm về nguồn cội, tình người giữa cuộc sống hiện đại đầy biến động.