Diễn đàn Khu vực ASEAN (ASEAN Regional Forum - ARF) là một cơ chế đối thoại quan trọng về chính trị và an ninh trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, được thành lập vào năm 1994 dưới sự khởi xướng của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Diễn đàn này quy tụ hơn 27 thành viên, bao gồm cả các nước ASEAN, các đối tác đối thoại của ASEAN, cùng nhiều quốc gia khác như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh Châu Âu. ARF được xem là nền tảng thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và hợp tác để cùng nhau giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống, xung đột tiềm tàng và những thách thức khu vực như khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, an toàn hàng hải, và các nguy cơ do thiên tai gây ra.

ARF hoạt động dựa trên nguyên tắc đối thoại cởi mở, không ràng buộc pháp lý, khuyến khích các bên trao đổi quan điểm và phối hợp ứng phó trước các nguy cơ an ninh đang nổi lên mà chưa có một cơ chế chính thức nào tại khu vực có thể giải quyết hiệu quả. Trong bối cảnh tình hình Biển Đông, bán đảo Triều Tiên và các tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ ngày càng phức tạp, ARF đóng vai trò cầu nối giữa các bên liên quan, tạo diễn đàn để các quốc gia giải thích lập trường, tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, từ đó giảm nguy cơ xung đột và thúc đẩy tìm kiếm giải pháp hòa bình. Tuy chưa đạt được nhiều thỏa thuận mang tính ràng buộc, song ARF góp phần thúc đẩy các hành động thực tiễn như tập huấn, diễn tập cứu trợ thảm họa và quản lý khủng hoảng, hỗ trợ nâng cao năng lực của các quốc gia thành viên.

Với vai trò ngày càng lớn trong cấu trúc an ninh khu vực, ARF là minh chứng cho nỗ lực của ASEAN trong việc thúc đẩy hợp tác đa phương, duy trì môi trường ổn định, hòa bình, hướng tới mục tiêu xây dựng lòng tin và ngăn chặn các xung đột có thể phát sinh. Việt Nam hiện cũng là một thành viên tích cực, có nhiều đóng góp vào các sáng kiến chung, nhất là trong thúc đẩy an ninh hàng hải, phòng chống tội phạm xuyên biên giới và hỗ trợ nhân đạo. Trong tương lai, ARF có thể đối mặt với yêu cầu phải cải tiến cơ chế hoạt động, tích cực hơn nữa trong việc chuyển hoá đối thoại thành hành động cụ thể nhằm thích ứng với các thách thức ngày càng đa dạng tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.