Chó Lài Tây Bắc là một trong những giống chó bản địa nổi tiếng của vùng núi phía Bắc Việt Nam, đặc biệt phổ biến ở các tỉnh như Sơn La, Lai Châu, Điện Biên và Hòa Bình. Loài chó này gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào dân tộc Thái và Mường, trở thành người bạn trung thành trong các hoạt động thường ngày như chăn thả gia súc, bảo vệ nhà cửa và săn bắt thú rừng. Chó Lài Tây Bắc có ngoại hình khỏe khoắn, vóc dáng vừa phải, lưng dài, bộ lông dày mịn với nhiều màu sắc như đen, vàng, xám hoặc vện vằn rất đặc trưng. Đôi tai vểnh thẳng, chiếc đuôi cong vút trên lưng tạo nên dáng vẻ linh hoạt, dũng mãnh đặc trưng cho khí chất của vùng núi cao.

Tính cách của chó Lài Tây Bắc là sự kết hợp hài hòa giữa bản năng hoang dã và nét hiền lành gần gũi với con người. Chúng nhanh nhẹn, cảnh giác nhưng cũng rất thông minh, dễ huấn luyện và trung thành tuyệt đối với chủ. Trong môi trường sống khắc nghiệt miền núi, chó Lài Tây Bắc tỏ ra bền bỉ, chịu đựng tốt thời tiết lạnh giá và di chuyển linh hoạt trên mọi loại địa hình. Ngoài nhiệm vụ bảo vệ tài sản và con người, giống chó này còn là người bạn đồng hành lý tưởng cho trẻ nhỏ, góp phần tạo nên màu sắc văn hóa đặc biệt cho cộng đồng nơi đây.

Ngày nay, chó Lài Tây Bắc không chỉ được ưa chuộng tại các bản làng vùng cao mà còn thu hút sự quan tâm của nhiều người nuôi chó trên khắp cả nước. Một số cá nhân, tổ chức đã nỗ lực bảo tồn và phát triển giống chó quý này để tránh nguy cơ mai một bởi tác động của quá trình lai tạp gen với các giống chó ngoại lai. Sự gìn giữ và phát triển chó Lài Tây Bắc không chỉ là bảo tồn một nguồn gen quý, mà còn là gìn giữ phần hồn văn hóa độc đáo của các dân tộc vùng núi phía Bắc Việt Nam. Nhờ vào sự quan tâm này, hình ảnh chú chó Lài khỏe mạnh, cương nghị ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong đời sống hiện đại, trở thành biểu tượng cho phẩm chất kiên cường, gắn bó với thiên nhiên và con người.