Chiến tranh giữa Nga và Ukraine bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân phức tạp, trong đó nổi bật nhất là vấn đề lịch sử, địa chính trị và lợi ích quốc gia. Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, Ukraine trở thành một quốc gia độc lập nhưng vẫn duy trì mối liên hệ mật thiết với Nga về văn hóa, kinh tế và quân sự. Tuy nhiên, theo thời gian, Ukraine ngày càng có xu hướng hội nhập với phương Tây, đặc biệt là với Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Điều này khiến Nga lo ngại về việc mất ảnh hưởng tại khu vực Đông Âu và an ninh quốc gia bị đe dọa khi NATO tiến sát biên giới.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, sự bất ổn nội bộ của Ukraine cũng góp phần vào căng thẳng hai nước. Năm 2014, sau cuộc biểu tình Euromaidan dẫn đến việc Tổng thống Viktor Yanukovych thân Nga bị lật đổ, Nga xem đây là mối đe dọa trực tiếp đối với lợi ích chiến lược của mình. Nga đã sáp nhập bán đảo Crimea và hỗ trợ lực lượng ly khai ở miền Đông Ukraine. Các hành động này làm căng thẳng leo thang và dẫn tới xung đột quân sự. Việc Ukraine muốn xây dựng bản sắc dân tộc riêng, thoát khỏi ảnh hưởng của Nga càng khiến bất đồng trở nên sâu sắc hơn, hình thành nền tảng cho chiến tranh hiện nay.

Yếu tố quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng trong cuộc xung đột Nga – Ukraine. Mỹ và các nước phương Tây tích cực hỗ trợ Ukraine về kinh tế, quân sự để đối phó với Nga, đồng thời áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế đối với Moscow. Ngược lại, Nga coi việc phương Tây can thiệp là một phần âm mưu mở rộng ảnh hưởng đến Đông Âu và phá vỡ cân bằng quyền lực ở châu Âu. Sự đối đầu giữa các khối quyền lực lớn trên thế giới đã biến cuộc chiến Ukraine không chỉ là xung đột mang tính khu vực mà còn là tâm điểm đấu tranh quyền lực toàn cầu, khiến giải pháp hòa bình gặp khó khăn và chiến sự tiếp diễn trong nhiều năm.