Khởi nghĩa Yên Thế là một trong những phong trào đấu tranh tiêu biểu của nhân dân Việt Nam chống lại ách đô hộ hà khắc của thực dân Pháp vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Cuộc khởi nghĩa bùng nổ vào năm 1884 tại vùng núi Yên Thế (tỉnh Bắc Giang ngày nay), dưới sự lãnh đạo của Đề Thám, tên thật là Hoàng Hoa Thám. Trong hoàn cảnh đất nước rơi vào cảnh mất chủ quyền, vua quan nhà Nguyễn lần lượt đầu hàng thực dân Pháp, tinh thần yêu nước của người dân miền núi Yên Thế và các tỉnh lân cận vẫn được vun đắp mạnh mẽ, tạo thành lực lượng cốt cán tiếp tục công cuộc chống xâm lược.

Trong quá trình diễn ra, khởi nghĩa Yên Thế đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ các hoạt động nhỏ lẻ cho đến khi hình thành nên hệ thống căn cứ quân sự vững chắc ở vùng rừng núi hiểm trở. Nghĩa quân Yên Thế không chỉ dựa vào địa hình mà còn gắn bó mật thiết với đồng bào địa phương, thực hiện chiến thuật du kích linh hoạt, khiến thực dân Pháp phải nhiều lần điều động binh lính, huy động các phương tiện quân sự hiện đại đối phó. Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn do chênh lệch về lực lượng và vũ khí, song cuộc khởi nghĩa đã gây cho thực dân Pháp nhiều tổn thất và làm lung lay ý chí xâm lược của chúng trong một thời gian dài.

Khởi nghĩa Yên Thế kéo dài gần 30 năm, trở thành cuộc đấu tranh lâu dài và dai dẳng nhất trong lịch sử chống thực dân Pháp ở Việt Nam vào giai đoạn nửa sau thế kỷ XIX. Đến năm 1913, sau nhiều lần thương lượng bất thành và các trận càn quét khốc liệt của thực dân Pháp, thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám bị sát hại, phong trào dần suy yếu và kết thúc. Tuy không giành được thắng lợi cuối cùng, nhưng khởi nghĩa Yên Thế là minh chứng hùng hồn cho lòng yêu nước, ý chí kiên cường, bất khuất của nhân dân ta trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập dân tộc. Cuộc khởi nghĩa cũng để lại nhiều bài học về đoàn kết, tự lực cánh sinh và tinh thần đấu tranh bất khuất, góp phần truyền cảm hứng cho các phong trào đấu tranh cách mạng về sau.