Truyền thuyết lịch sử Việt Nam là kho tàng quý giá phản ánh khát vọng độc lập, tinh thần bất khuất và những giá trị sâu sắc của dân tộc. Một trong những truyền thuyết nổi bật nhất chính là câu chuyện về Lạc Long Quân và Âu Cơ - tổ tiên của người Việt. Chuyện kể rằng, Lạc Long Quân thuộc nòi rồng ở biển Đông, còn Âu Cơ là tiên nữ phương núi. Hai người gặp nhau, nên duyên rồi sinh được một bọc trăm trứng, nở ra một trăm người con. Khi chia tay, mỗi người dẫn 50 con lên rừng và xuống biển, thể hiện nguồn gốc của cộng đồng các dân tộc Việt Nam hiện nay. Truyền thuyết này không chỉ giải thích về xuất xứ mà còn bồi đắp ý thức đoàn kết, tương thân tương ái giữa các dân tộc anh em.

Bên cạnh truyền thuyết về Lạc Long Quân và Âu Cơ, câu chuyện về Thánh Gióng cũng được truyền tụng rộng rãi qua các thế hệ. Theo truyền thuyết, Gióng là vị anh hùng thiếu niên xuất hiện khi đất nước gặp nạn xâm lăng. Từ một cậu bé ba tuổi không biết nói, Gióng lớn nhanh như thổi sau khi nghe lời kêu gọi giặc ngoại xâm, ngồi dậy và đấu tranh bảo vệ đất nước. Dưới sự phụng sự của nhân dân, Gióng cưỡi ngựa sắt, cầm roi sắt và đánh tan giặc, sau đó bay lên trời. Ý nghĩa sâu sắc từ truyền thuyết này đề cao lòng yêu nước, sự đồng lòng đồng sức của nhân dân và tinh thần chiến đấu không lùi bước trước khó khăn thử thách.