Hát chèo là một loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống lâu đời của Việt Nam, bắt nguồn từ vùng đồng bằng Bắc Bộ. Hát chèo thường gắn liền với những tích truyện dân gian, phản ánh đời sống xã hội, đạo lý và tâm tư của người dân lao động. Sân khấu hát chèo giản dị, gần gũi với khán giả nên dễ dàng lan tỏa trong cộng đồng. Các nhân vật trong chèo như Thị Mầu, Xuý Vân, Trương Viên… được xây dựng sinh động, kết hợp giữa diễn xuất, thoại, ca hát và múa. Âm nhạc trong chèo sử dụng nhiều làn điệu riêng như đào lệch, xẩm xoan, sa lệch; lời hát mang nhịp phách khoan thai, trữ tình. Hát chèo vừa mang tính giải trí, vừa giáo dục đạo đức qua các vở diễn, trở thành phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của người Việt.

Bên cạnh hát chèo, hát văn là một thể loại biểu diễn đặc sắc gắn với thực hành nghi lễ tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Hát văn chủ yếu phục vụ cho hoạt động lên đồng, nhằm giao tiếp giữa con người và thế giới tâm linh. Nghệ thuật hát văn dung hòa lời thơ, tiếng nhạc, tiết tấu phong phú, sáng tạo từ các làn điệu dân ca như dặm, cờn, văn xuôi, văn dọc… Từng điệu hát gắn với các giá đồng, nhân vật linh thiêng như Quan lớn, Chầu bà, Cô bé, Cậu bé, mỗi câu hát đều có ý nghĩa cầu an, cầu phúc, thể hiện lòng thành kính của con người đối với thần linh. Dù là hát phục vụ tín ngưỡng hay hát biểu diễn nghệ thuật, hát văn vẫn giữ được chất trữ tình sâu lắng, phản ánh tâm hồn đa cảm, tinh thần hướng thiện của người Việt Nam.

Hát xẩm là một dòng nhạc cổ truyền độc đáo, thường được các nghệ nhân khiếm thị biểu diễn ở chợ, bến tàu, quán nước để kiếm sống và truyền tải tâm sự về cuộc đời. Nội dung xẩm phong phú, đa dạng, đề cập đến những cảnh ngộ gian truân, nỗi niềm của tầng lớp lao động nghèo, đôi khi còn phê phán bất công xã hội và thể hiện khát vọng đổi đời. Mặc dù giản dị, hát xẩm vẫn gây xúc động mạnh mẽ nhờ cách kể chuyện chân thực, lời hát gần gũi với cuộc sống thường ngày. Âm nhạc xẩm thường sử dụng các nhạc cụ như đàn nhị, trống xẩm, thanh la,... giúp tăng sự gắn kết giữa nghệ nhân và thính giả. Hát xẩm vừa là tài sản văn hóa quý báu, vừa góp phần làm phong phú di sản nghệ thuật âm nhạc dân tộc Việt Nam.