Màng sinh chất của tế bào vi khuẩn là một cấu trúc rất quan trọng, đảm nhiệm nhiều chức năng sống còn như kiểm soát sự trao đổi chất giữa môi trường bên ngoài và bên trong tế bào, đồng thời tham gia vào các quá trình vận chuyển chủ động và thụ động. Tuy nhiên, màng sinh chất của vi khuẩn không có thành phần sterol như cholesterol, một điểm khác biệt lớn so với màng tế bào động vật. Sterol giúp ổn định cấu trúc màng, do đó màng sinh chất của vi khuẩn thường kém ổn định hơn, dễ bị ảnh hưởng bởi yếu tố nhiệt độ và môi trường xung quanh.

Một đặc điểm nữa là màng sinh chất của vi khuẩn không có các bào quan chuyên biệt được tạo thành từ màng, chẳng hạn như ti thể hoặc lưới nội chất như tế bào nhân thực. Điều này làm cho chức năng hô hấp hoặc tái tạo màng phải thực hiện trực tiếp trên màng sinh chất thay vì tập trung ở các bào quan chuyên biệt. Vì không có những cấu trúc này, vi khuẩn phải tận dụng tối đa bề mặt màng sinh chất của mình để thực hiện các hoạt động trao đổi khí, tổng hợp ATP và kiểm soát dòng vận chuyển các chất ra vào tế bào.

Cuối cùng, trong khi màng tế bào nhân thực có nhiều protein mang tính đặc hiệu cao đóng vai trò trong sự nhận biết tế bào, truyền tín hiệu phức tạp thì màng sinh chất của vi khuẩn thường đơn giản hơn về thành phần protein và glycoprotein. Các receptor trên màng tế bào vi khuẩn chủ yếu phục vụ mục đích vận chuyển chất dinh dưỡng và chất thải thay vì đảm nhận nhiều chức năng điều hòa phức tạp. Sự đơn giản hóa này phản ánh cơ chế sống và cấu trúc tinh giản của vi khuẩn, giúp chúng thích nghi tốt hơn với nhiều loại môi trường khác nhau mặc dù không có các thành phần như sterol hay các bào quan chuyên biệt kể trên.