Cây nhân trần, còn gọi là cây thanh nhiệt, có tên khoa học là Adenosma caeruleum R. Br. Đây là một loại thảo dược quen thuộc trong y học truyền thống Việt Nam, thường mọc hoang tại các vùng đồng bằng, ven sông suối hoặc được trồng tại vườn gia đình. Nhân trần thuộc họ Hoa mõm chó (Scrophulariaceae), là cây thân thảo, cao từ 30 đến 60cm, thân có nhiều nhánh, trên mặt thân và cành phủ lông mềm trắng mịn. Lá nhân trần hình mác, mép lá có răng cưa nhỏ, mặt trên màu xanh đậm, mặt dưới nhạt hơn và cũng có phủ một lớp lông mỏng. Hoa nhân trần nhỏ, màu tím lam, mọc thành chùm ở ngọn hoặc kẽ lá. Toàn bộ cây phát ra mùi thơm dịu đặc trưng, nhất là khi vò nát.

Trong dân gian, hình ảnh cây nhân trần rất quen thuộc bởi sự giản dị và dễ nhận biết của nó. Mỗi mùa hè nắng nóng, trên những luống đất hay bãi cỏ ven làng, ta dễ dàng bắt gặp từng bụi nhân trần xòe mình xanh tốt, điểm xuyết những chùm hoa tím nhạt như viên ngọc quý giữa không gian đồng quê yên ả. Thân cây mềm mại nhưng vững chãi, lá mỏng chẳng to bản nhưng vẫn vươn lên đón lấy ánh mặt trời. Khi thu hoạch, bà con thường hái cả cây, đem về phơi khô dùng làm thuốc hoặc pha nước uống giải nhiệt, thể hiện tập quán lao động cần mẫn và khéo léo của người nông dân Việt Nam.

Giá trị của cây nhân trần không chỉ nằm ở hình dáng mà còn ở tác dụng dược liệu quý báu của nó. Trong y học cổ truyền, nhân trần được sử dụng rộng rãi để thanh nhiệt, lợi mật, hỗ trợ chức năng gan và giải độc cơ thể. Những ngày hè oi ả, chén nước nhân trần mát lạnh, vàng óng như mật ong, thoảng chút thơm nồng tự nhiên đã trở thành hình ảnh gắn liền với tuổi thơ của bao thế hệ người Việt. Trà nhân trần không chỉ là thức uống giải khát mà còn gợi nhớ ký ức quê nhà, tình cảm gia đình và phong vị văn hóa dân gian độc đáo.