Luật quy hoạch đô thị là một văn bản pháp lý quan trọng nhằm điều chỉnh các hoạt động liên quan đến quy hoạch, xây dựng và phát triển không gian đô thị ở Việt Nam. Luật này xác định rõ các nguyên tắc, quy trình, thẩm quyền cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc lập, thẩm định, phê duyệt và thực hiện quy hoạch đô thị. Một trong những mục tiêu cơ bản của luật là đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường, nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo bộ mặt đô thị hiện đại, văn minh. Luật cũng quy định về việc công khai, lấy ý kiến cộng đồng trong quá trình lập quy hoạch, qua đó thể hiện sự minh bạch và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội.

Trong thực tiễn áp dụng, Luật quy hoạch đô thị góp phần ngăn chặn tình trạng xây dựng tự phát, xâm lấn không gian công cộng, gây ảnh hưởng đến hạ tầng và cảnh quan đô thị. Nội dung luật nhấn mạnh đến việc quản lý hợp lý đất đai đô thị, tập trung vào phát triển đồng bộ hệ thống giao thông, cấp thoát nước, mạng lưới năng lượng và các dịch vụ đô thị khác. Luật cũng đưa ra các biện pháp bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa, kiến trúc truyền thống trong quá trình mở rộng hoặc cải tạo đô thị. Nhờ vậy, các địa phương có căn cứ pháp lý để xây dựng kế hoạch phát triển dài hạn, hạn chế rủi ro xảy ra từ quy hoạch chắp vá, thiếu gắn kết với định hướng tổng thể quốc gia.

Bên cạnh đó, Luật quy hoạch đô thị còn quy định cụ thể về kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong lĩnh vực này. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền được trao quyền kiểm tra việc thực hiện quy hoạch, xử lý các trường hợp vi phạm như xây dựng trái phép, sử dụng đất không đúng mục đích hoặc làm thay đổi quy hoạch đã được phê duyệt. Quy trình sửa đổi, điều chỉnh quy hoạch cũng phải tuân thủ quy định về tham vấn, công khai nhằm đảm bảo lợi ích của cộng đồng dân cư và sự phát triển bền vững của địa phương. Nhờ luật này, việc phân bổ nguồn lực đầu tư cho các dự án phát triển đô thị được kiểm soát chặt chẽ hơn, tạo tiền đề để hình thành các đô thị xanh, thông minh, thân thiện với môi trường và đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của người dân trong tương lai.