Dân ca Quan họ là một trong những di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của Việt Nam, nổi bật bởi sự giao duyên tinh tế giữa những làn điệu mượt mà và tình nghĩa sâu sắc của con người miền Kinh Bắc. Vào năm 2009, dân ca Quan họ đã vinh dự được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây không chỉ là lời khẳng định giá trị trường tồn của loại hình nghệ thuật truyền thống mà còn là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của bản sắc Việt Nam trên trường quốc tế. Quan họ mang trong mình những nét đặc trưng nổi bật như lối hát đối đáp nam nữ, tính cộng đồng cao và sự hòa quyện cảm xúc qua từng câu hát. Người hát Quan họ không đơn thuần biểu diễn mà còn gửi gắm tình yêu quê hương, sự đoàn kết, cùng khát vọng về một cuộc sống an lành và tốt đẹp.

Sau khi được UNESCO công nhận, dân ca Quan họ đã nhận được sự quan tâm mạnh mẽ của các cấp chính quyền, cộng đồng và giới nghiên cứu nghệ thuật. Nhiều chương trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản này được triển khai, góp phần đưa Quan họ đến gần hơn với đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Các câu lạc bộ Quan họ mọc lên khắp các làng quê Bắc Ninh, Bắc Giang không chỉ khơi dậy niềm tự hào dân tộc mà còn trở thành môi trường lưu giữ và phát triển các làn điệu cổ. Người dân nơi đây vẫn duy trì các hình thức giao lưu, hát đối, tổ chức lễ hội vào mỗi dịp xuân về, tạo nên sự gắn kết cộng đồng và giữ gìn nét đẹp văn hóa vùng miền. Công nhận của UNESCO cũng mở ra cơ hội quảng bá dân ca Quan họ tới bạn bè quốc tế, góp phần nâng cao vị thế của di sản Việt Nam trên toàn cầu.

Nhìn lại chặng đường bảo tồn và phát triển dân ca Quan họ sau khi được UNESCO vinh danh, có thể thấy rằng đây là hành trình đầy tâm huyết và thử thách. Việc vừa phải giữ gìn bản sắc truyền thống, vừa thích nghi với sự thay đổi của xã hội hiện đại là nhiệm vụ không hề dễ dàng. Tuy nhiên, thông qua các hoạt động truyền thông, giáo dục, sân chơi cộng đồng và hợp tác quốc tế, dân ca Quan họ vẫn giữ được sức hút mạnh mẽ, trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho âm nhạc đương đại và nghệ thuật sáng tạo. Việc UNESCO công nhận dân ca Quan họ không chỉ giúp bảo vệ di sản trước nguy cơ mai một mà còn thúc đẩy cộng đồng nâng cao nhận thức, trách nhiệm chung trong việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Chính điều đó đã góp phần tạo nên bản sắc đa dạng, phong phú và ngày càng lan tỏa của di sản Việt Nam trên bản đồ văn hóa thế giới.