trần dũng triệu

Nhuộm răng đen là một phong tục truyền thống lâu đời ở một số cộng đồng dân tộc Việt Nam, đặc biệt phổ biến tại vùng đồng bằng Bắc Bộ và Tây Nguyên. Phong tục này không chỉ xuất hiện ở Việt Nam mà còn được biết đến ở một số quốc gia châu Á, như Nhật Bản và Philippines. Người xưa quan niệm răng đen thể hiện nét đẹp thanh lịch, sự trưởng thành cũng như phẩm giá và đạo đức của người phụ nữ. Ngay từ tuổi thiếu niên, các cô gái sau khi thay hết răng sữa sẽ bắt đầu trải qua công đoạn nhuộm răng, quá trình này kéo dài trong nhiều ngày với các loại nguyên liệu tự nhiên như lá cường, nước dừa, các loại than củi và đôi khi có thêm những chất phụ gia từ thảo dược. Những lớp màu đen bóng bẩy phủ lên men răng, tạo nên nụ cười rắn rỏi và cực kỳ độc đáo, gắn bó với bản sắc dân tộc.

Không chỉ mang ý nghĩa thẩm mỹ, nhuộm răng đen còn có giá trị trong niềm tin tâm linh và sức khỏe. Người dân tin rằng màu đen của răng là biểu tượng của sự trường tồn, bền bỉ, giúp tránh khỏi tà khí, ma quỷ đồng thời bảo vệ hàm răng khỏi sâu bệnh. Thực tế, các nghiên cứu hiện đại khẳng định lớp nhuộm từ các chất thiên nhiên này có tác dụng chống vi khuẩn, giảm tỷ lệ sâu răng rõ rệt hơn so với răng để tự nhiên. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội hiện đại, quan niệm về cái đẹp đã thay đổi, nụ cười răng trắng trở thành chuẩn mực phổ biến. Vì vậy, tập tục nhuộm răng đen đang dần mai một, chỉ còn lại trong ký ức của người cao tuổi hoặc với mục đích tái hiện văn hóa truyền thống trong các lễ hội, sự kiện đặc biệt.

Dù không còn phổ biến như trước kia, nhuộm răng đen vẫn là một di sản văn hóa giàu ý nghĩa, phản ánh sự sáng tạo và thích nghi của con người với môi trường sống. Nó cho thấy sự quan tâm đặc biệt đến sức khỏe răng miệng và nghĩa lý văn hóa sâu sắc trong đời sống cộng đồng. Thế hệ trẻ ngày nay ít nhiều đã nghe kể về truyền thống này qua lời kể của ông bà, cha mẹ, qua các chương trình văn hóa dân gian hoặc khi đến các bảo tàng, làng cổ. Việc nghiên cứu, bảo tồn và giới thiệu nét văn hóa này không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc mà còn nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của các tập tục bản địa. Qua đó, nhuộm răng đen trở thành một minh chứng sinh động cho sự đa dạng và chiều sâu văn hóa trên dải đất hình chữ S.

Từ khóa: trần dũng triệu