Bốn đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc bao gồm Thâm Quyến, Chu Hải, Sán Đầu và Hạ Môn. Đây là những thành phố được lựa chọn để thí điểm các chính sách mở cửa kinh tế vào cuối thập niên 1970 dưới sự lãnh đạo của Đặng Tiểu Bình. Các đặc khu này nằm ở ven biển phía Nam và Đông Nam Trung Quốc, gần các khu vực có nền kinh tế phát triển như Hong Kong, Macau và Đài Loan, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút vốn đầu tư nước ngoài, chuyển giao công nghệ và thâm nhập thị trường toàn cầu. Việc thành lập các đặc khu kinh tế cho phép triển khai những chính sách ưu đãi đặc biệt như thuế suất thấp, quy định linh hoạt về lao động, đất đai và thương mại, tạo ra môi trường kinh doanh cạnh tranh hơn.

Kể từ khi thành lập, các đặc khu kinh tế đã góp phần thay đổi diện mạo kinh tế Trung Quốc. Thâm Quyến, từ một làng chài nhỏ đã phát triển thành một đô thị hiện đại, được mệnh danh là "thung lũng Silicon của Trung Quốc", là minh chứng rõ rệt cho hiệu quả của mô hình đặc khu. Những đặc khu này trở thành nơi thử nghiệm cải cách thể chế, từ đó nhân rộng ra các khu vực khác trên cả nước khi đã đạt được thành tựu nhất định. Việc áp dụng cơ chế thị trường trong các đặc khu đã giúp cải thiện năng suất lao động, tạo thêm hàng triệu việc làm và nâng cao mức sống cho người dân địa phương. Sự thành công của bốn đặc khu này cũng đã đặt nền móng cho Trung Quốc tiếp tục mở rộng phát triển các khu vực kinh tế mới sau này.

Bên cạnh ý nghĩa về phát triển kinh tế, các đặc khu còn là bàn đạp để Trung Quốc đẩy mạnh hợp tác quốc tế và chủ động hội nhập vào nền kinh tế thế giới. Nhờ môi trường cởi mở, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài liên tục gia tăng, các ngành công nghiệp mới xuất hiện, và năng lực cạnh tranh quốc tế của Trung Quốc được nâng lên đáng kể. Chính sách đặc khu kinh tế không chỉ thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu mà còn khuyến khích đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng cơ sở hạ tầng hiện đại. Từ thành công ban đầu tại bốn đặc khu này, Trung Quốc tiếp tục mở rộng mô hình ra nhiều khu vực khác, trở thành một trong những động lực chính giúp nền kinh tế nước này duy trì tốc độ phát triển ấn tượng trong hơn bốn thập kỷ qua.