Sông Bạch Đằng nổi tiếng trong ca dao, dân ca như một biểu tượng thiêng liêng của lịch sử và lòng yêu nước. Dòng sông này đã chứng kiến bao trận chiến hào hùng, nơi quân dân Đại Việt đánh tan quân xâm lược, bảo vệ bờ cõi quê hương. Nhiều câu ca dao nhắc đến Bạch Đằng, ví von như một câu chuyện bi tráng gắn liền với tâm hồn người Việt: “Sông Bạch Đằng sóng trào thuở trước, bao bộ hùng binh vùi thác nơi đây.” Người xưa ngắm nhìn dòng nước, tưởng nhớ bao anh hùng mất xác, rồi gửi nỗi nhớ vào từng câu hát, lời thơ, để dòng sông trở thành nguồn cảm hứng bất tận trong văn hóa dân gian.

Không chỉ là ký ức của chiến trận, sông Bạch Đằng còn đi vào ca dao với nét đẹp trữ tình riêng biệt. Những ngư dân ngày ngày chèo thuyền trên sông, mẻ cá đầy ắp, hòa tiếng hát cùng nhịp mái chèo, tạo thành cảnh sắc thôn quê yên bình: “Thuyền em ngược xuống sông Bạch Đằng, sóng vỗ mạn thuyền động nhẹ lòng em.” Qua các câu hát, Bạch Đằng hiện lên vừa dữ dội vừa dịu dàng, mang đến niềm tin, hy vọng và vẻ đẹp bất diệt của một miền quê đã in sâu vào tuổi thơ của biết bao thế hệ.

Ca dao về sông Bạch Đằng cũng thường gửi gắm tâm tư, nỗi nhớ người thân hay tình cảm đôi lứa trên bến sông. Những người đi xa vẫn nhớ mãi cảnh vật ven sông, nhắc đến sông Bạch Đằng là nhớ về quê hương, về những buổi chiều nghe tiếng còi tàu, gió lọt qua hàng lau, nhớ dáng mẹ ngồi trông con nơi bến nước. Bạch Đằng không chỉ là di tích lịch sử, mà còn là nơi chứa đựng ký ức, tình cảm đằm sâu, là chiếc cầu nối giữa quá khứ hào hùng với hiện tại êm đềm của lòng người Việt.