Bài thơ “Ngày về” của Nguyễn Đình Thi là một trong những tác phẩm tiêu biểu của nền thi ca kháng chiến Việt Nam, ghi lại cảm xúc của người lính trên đường trở về sau những năm tháng gian khổ chiến đấu. Tác phẩm mở đầu bằng hình ảnh quê hương thân thuộc, nơi mỗi người con nước Việt đều hướng về với niềm tự hào và yêu thương sâu sắc. Trong tâm trạng của nhà thơ, ngày trở về không chỉ là sự hồi hộp, háo hức mà còn chứa đựng những suy tư về sự đổi thay của đất nước khi bước sang một thời đại mới. Mỗi câu thơ như hòa quyện niềm vui, nỗi buồn, hy vọng và cả sự băn khoăn trước những hiện thực đang diễn ra, phản ánh khát vọng lớn lao về một cuộc sống tươi đẹp sau chiến thắng.

Nội dung của bài thơ là sự kết hợp hài hòa giữa cảm xúc cá nhân và khí thế chung của dân tộc. Ở đó, tác giả không giấu được nỗi xúc động khi nghĩ đến những người đã ngã xuống, những đổi thay của quê hương sau khói lửa. Quê hương hiện lên vừa thân thương, quen thuộc nhưng cũng đầy mới mẻ. Tâm trạng của người lính trở về được thể hiện qua từng hình ảnh phố phường, cánh đồng, tiếng chim kêu, tất cả đều gợi lên những ký ức xa xôi nhưng cũng báo hiệu một tương lai đầy hy vọng. Với nhịp thơ mạnh mẽ, đầy tự sự, Nguyễn Đình Thi đã biến “Ngày về” thành một bản hùng ca của lòng yêu nước, của ý chí và sức mạnh vượt qua gian khó.

“Ngày về” không chỉ mang giá trị nghệ thuật về nội dung và hình thức mà còn tiêu biểu cho tinh thần thời đại kháng chiến chống Pháp. Tác phẩm trở thành lời nhắc nhở về lòng biết ơn những hy sinh, về khát vọng xây dựng và bảo vệ quê hương, đồng thời gửi gắm niềm tin mãnh liệt vào ngày mai tươi sáng của đất nước. Nguyễn Đình Thi đã dùng ngôn từ giản dị nhưng chân thành để khắc họa tâm trạng và ý chí của những người lính cũng như của cả dân tộc trong thời điểm lịch sử trọng đại, khiến cho “Ngày về” mãi vang vọng trong lòng công chúng yêu thơ Việt Nam.