Cật nứa là một loại vật liệu tự nhiên được lấy từ phần cật (lớp bên trong, sát lõi) của cây nứa, thuộc họ tre trúc. Nứa là loài cây thân thẳng, mọc nhiều ở các vùng đồi núi Việt Nam, thường được người dân sử dụng vào nhiều mục đích trong đời sống như làm lạt buộc, làm nhà, hoặc chế tác đồ thủ công mỹ nghệ. Cật nứa thường mỏng hơn so với phần thân ngoài, có màu vàng nhạt đặc trưng, độ đàn hồi cao và rất khó bị mục nát dưới điều kiện khí hậu nóng ẩm. Để lấy được cật nứa, người ta phải chẻ cây nứa ra, tách riêng cật khỏi thân bằng dụng cụ chuyên dụng khéo léo để giữ nguyên chiều dài và độ rộng theo ý muốn.

Nhờ đặc tính dai, mềm dẻo và ít bị biến dạng khi phơi khô, cật nứa được ứng dụng rộng rãi trong ngành thủ công mỹ nghệ ở Việt Nam. Người thợ sử dụng cật nứa để đan các sản phẩm như rổ, rá, giỏ, thúng, mẹt hoặc những tấm lợp, vách ngăn trong kiến trúc truyền thống. Ngoài ra, cật nứa cũng được dùng để làm dây buộc hoặc những chi tiết nhỏ trong sản xuất dân dụng. So với các loại vật liệu khác từ tre trúc, cật nứa có ưu thế về độ bền khi tiếp xúc với nước và khả năng tạo hình linh hoạt nhờ cấu trúc sinh học đặc biệt của nó. Điều này lý giải tại sao nhiều làng nghề thủ công quyết định chọn cật nứa làm nguyên liệu chủ đạo cho sản phẩm của mình.

Trong văn hóa truyền thống Việt Nam, hình ảnh cây nứa và sản phẩm từ cật nứa luôn gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân vùng quê. Nhà tranh vách nứa, mẹt nứa, rổ rá nứa không chỉ là vật dụng thường ngày mà còn là nét đẹp bình dị, phản ánh sự cần cù và sáng tạo của người nông dân. Dù hiện nay nhiều đồ dùng hiện đại đã thay thế, những sản phẩm từ cật nứa vẫn hiện diện trong các lễ hội, sinh hoạt cộng đồng hoặc được xuất khẩu như mặt hàng thủ công mỹ nghệ. Qua đó, cật nứa không chỉ mang giá trị vật chất mà còn mang cả ý nghĩa tinh thần, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.