Kinh tế xã hội chủ nghĩa là một hệ thống kinh tế đặc trưng bởi sự sở hữu tập thể hoặc sở hữu nhà nước về các tư liệu sản xuất, cùng với quá trình hoạch định và quản lý nền kinh tế bởi các cơ quan nhà nước trung ương. Mục tiêu chính của mô hình này là xóa bỏ bất bình đẳng xã hội, hướng tới phục vụ lợi ích số đông và đảm bảo sự phát triển công bằng, bền vững cho toàn xã hội. Thay vì dựa trên động lực lợi nhuận cá nhân như trong kinh tế thị trường, kinh tế xã hội chủ nghĩa đề cao sự phân phối tài nguyên theo nhu cầu, giảm thiểu sự cạnh tranh gây hại và tạo điều kiện cải thiện chất lượng sống toàn diện cho người dân.

Một điểm nổi bật của kinh tế xã hội chủ nghĩa là quá trình kế hoạch hóa nền kinh tế. Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong việc xác định các mục tiêu phát triển, điều tiết những lĩnh vực trọng yếu như công nghiệp, nông nghiệp, giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội. Các nguồn lực được tập trung để xây dựng cơ sở hạ tầng, thúc đẩy các ngành mũi nhọn và hỗ trợ những nhóm yếu thế trong xã hội. Kế hoạch hóa giúp ngăn chặn tình trạng khủng hoảng kinh tế, thất nghiệp và đói nghèo lan rộng — vốn là những yếu tố thường thấy ở nền kinh tế thị trường tự do. Tuy nhiên, cũng từ đó phát sinh một số hạn chế như thiếu linh hoạt, khó khăn trong đổi mới sáng tạo và nguy cơ quản lý kém hiệu quả nếu bộ máy hành chính thiếu minh bạch và năng lực.

Bên cạnh những thách thức thực tế, kinh tế xã hội chủ nghĩa vẫn giữ vị trí quan trọng trong các quốc gia theo đuổi lý tưởng công bằng xã hội và sự phát triển bền vững. Khi được vận dụng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng quốc gia, kết hợp với sự thúc đẩy đổi mới sáng tạo và cải cách thể chế, mô hình này có thể góp phần xây dựng nền tảng xã hội tiến bộ — nơi mỗi người dân đều được bảo đảm các quyền cơ bản về giáo dục, y tế, việc làm và an sinh. Mặc dù quá trình này đòi hỏi sự điều chỉnh liên tục trước các biến động của thời đại, song giá trị cốt lõi về đoàn kết, chia sẻ và phát triển hài hòa mà kinh tế xã hội chủ nghĩa hướng đến vẫn được xem là kim chỉ nam cho nhiều nước trên con đường phát triển lâu dài.