Nhà tù Sơn La là một trong những di tích lịch sử nổi tiếng, ghi dấu những trang chiến đấu kiên cường của các chiến sĩ cách mạng Việt Nam dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Được xây dựng vào năm 1908 trên đồi Khau Cả, thành phố Sơn La, nhà tù này ban đầu chỉ là những dãy nhà nhỏ đơn sơ, nhưng sau nhiều lần mở rộng, nơi đây đã trở thành chốn giam cầm và tra tấn hàng nghìn người yêu nước. Với vị trí hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt cùng chế độ quản thúc, hành hạ dã man, Nhà tù Sơn La từng được mệnh danh là “địa ngục trần gian” nhằm làm tiêu hao ý chí của các nhà cách mạng bị lưu đày.

Tuy nhiên, chính nơi khắc nghiệt ấy lại trở thành cái nôi hun đúc tinh thần đấu tranh bất khuất của các đồng chí cộng sản. Nhà tù Sơn La từng là trường học cách mạng, nơi các chiến sĩ như Trường Chinh, Lê Đức Thọ, Nguyễn Lương Bằng… bí mật truyền đạt chủ nghĩa Mác-Lênin, tổ chức các hoạt động đấu tranh đòi cải thiện điều kiện sống, đồng thời xây dựng tinh thần đoàn kết, giữ vững lòng tin vào thắng lợi cuối cùng. Các phong trào vượt ngục, phản đối hà khắc, cùng hình ảnh cây đào Tô Hiệu vẫn xanh tươi trên sân nhà tù như minh chứng cho sức sống mãnh liệt, niềm tin bất diệt vào lý tưởng cách mạng của những người tù Sơn La.

Ngày nay, di tích Nhà tù Sơn La đã trở thành điểm đến nổi bật thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Những bức tường rêu phong, căn phòng giam chật hẹp cùng hệ thống tra tấn man rợ vẫn còn được bảo tồn, tái hiện hình ảnh đau thương nhưng đầy hào khí của một thời kỳ lịch sử bi tráng. Việc thăm quan nhà tù không chỉ để tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh mà còn là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình, độc lập dân tộc, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và sức mạnh đoàn kết cho thế hệ trẻ hôm nay.