Thuế xuất nhập khẩu là loại thuế đánh vào hàng hóa xuất khẩu ra khỏi hoặc nhập khẩu vào lãnh thổ Việt Nam. Công thức tính thuế xuất nhập khẩu chủ yếu dựa trên trị giá tính thuế, thuế suất và số lượng hàng hóa. Đối với hàng hóa tính thuế theo tỷ lệ phần trăm, công thức chung là: Thuế xuất nhập khẩu = Trị giá tính thuế x Thuế suất. Trong đó, trị giá tính thuế thường là giá CIF (giá tại cửa khẩu nhập, đã bao gồm phí vận chuyển và bảo hiểm), còn thuế suất được quy định riêng cho từng mặt hàng trong Biểu thuế xuất nhập khẩu của Nhà nước.

Ngoài công thức tính theo tỷ lệ phần trăm, một số mặt hàng áp dụng phương pháp tính thuế tuyệt đối hoặc thuế hỗn hợp. Với thuế tuyệt đối, số tiền thuế phải nộp được xác định dựa trên số lượng hàng hóa nhân với mức thuế tuyệt đối quy định cho từng đơn vị mặt hàng: Thuế xuất nhập khẩu = Số lượng hàng hóa x Mức thuế tuyệt đối trên một đơn vị. Đối với thuế hỗn hợp, tiền thuế phải nộp bằng tổng số tiền thuế theo tỷ lệ phần trăm và số tiền theo mức tuyệt đối: Thuế xuất nhập khẩu = (Trị giá tính thuế x Thuế suất) + (Số lượng hàng hóa x Mức thuế tuyệt đối trên một đơn vị).

Để doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, cần xác định chính xác mã HS của hàng hóa, tham khảo mức thuế suất trong biểu thuế, đáp ứng đầy đủ các quy định về khai báo và chứng từ liên quan đến trị giá tính thuế. Nếu khai sai dẫn đến thiếu số thuế phải nộp thì doanh nghiệp có thể bị phạt và truy thu. Ngoài ra, một số sản phẩm thuộc diện ưu đãi, miễn giảm theo các hiệp định thương mại tự do cũng cần lưu ý cách xác định xuất xứ hàng hóa để được hưởng mức thuế suất thấp hơn hoặc miễn thuế. Việc cập nhật các quy định mới nhất của nhà nước về thuế xuất nhập khẩu rất quan trọng để tránh rủi ro tài chính cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.