Dân tộc Raglai là một trong những cộng đồng dân tộc thiểu số sinh sống lâu đời ở vùng núi Khánh Hòa. Người Raglai chủ yếu tập trung ở các huyện Khánh Sơn, Khánh Vĩnh và một số khu vực lân cận, nơi địa hình hiểm trở với núi non trùng điệp. Cuộc sống của người Raglai gắn liền với thiên nhiên, rừng núi và sông suối, tạo nên nét văn hóa đặc sắc. Họ sinh sống bằng nhiều nghề như làm rẫy, trồng lúa nương, săn bắt và hái lượm sản vật rừng. Nhà sàn truyền thống của người Raglai thường được dựng bằng tre, nứa, phù hợp với điều kiện khí hậu và thuận tiện cho cuộc sống giữa thiên nhiên hoang dã.
Người Raglai có kho tàng văn hóa phong phú với những điệu múa, bài hát dân ca và nhạc cụ truyền thống độc đáo như mã la, kèn, trống. Lễ hội lớn nhất của người Raglai là lễ hội ăn mới, lễ cúng thần lúa, thể hiện lòng biết ơn với các vị thần cai quản thiên nhiên đã phù hộ cho mùa màng tốt tươi. Dù chịu ảnh hưởng của những biến động xã hội và sự phát triển hiện đại, người Raglai vẫn giữ gìn các phong tục, tập quán truyền thống, tạo nên bản sắc riêng biệt trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Các giá trị cổ truyền này không chỉ được thể hiện trong đời sống thường nhật mà còn được truyền dạy cho các thế hệ trẻ để bảo tồn và phát huy.
Trong những năm gần đây, công tác bảo tồn văn hóa Raglai tại Khánh Hòa nhận được nhiều sự quan tâm từ chính quyền và cộng đồng. Các hoạt động giao lưu văn hóa, khôi phục lễ hội truyền thống và phát triển du lịch cộng đồng đã góp phần tạo cơ hội phát triển kinh tế đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về giá trị di sản quý báu. Nhiều chương trình hỗ trợ giáo dục, y tế và ổn định đời sống đã giúp người Raglai cải thiện chất lượng cuộc sống, hòa nhập ngày càng tốt hơn với sự phát triển chung của xã hội. Tuy vậy, việc dung hòa giữa bảo tồn bản sắc truyền thống và hội nhập hiện đại vẫn là thách thức đặt ra, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cộng đồng địa phương, chính quyền và các tổ chức liên quan.
Từ khóa: làng mông cổ ninh thuận
Thể loại: Tài chính