Cúng a phòng là một trong những nghi lễ truyền thống quan trọng của người dân tộc Tày – Nùng. Nghi lễ này thường được tổ chức vào các dịp cầu an cho gia đình, khi xây dựng hoặc dọn về nhà mới, hoặc để tạ ơn thần linh phù hộ cho cuộc sống yên lành, ấm no. Theo quan niệm dân gian, mỗi căn phòng trong nhà đều có vị thần canh giữ, bảo vệ từng thành viên khỏi điều xấu, mang lại bình an và may mắn. Vì vậy, người chủ nhà thường chuẩn bị lễ cúng với sự thành kính, bao gồm hương, hoa, trầu cau, rượu, gạo muối, bánh kẹo và đôi khi cả thịt gà hay xôi. Lễ vật đơn giản hay cầu kỳ tùy thuộc vào điều kiện tài chính cũng như lòng thành của gia chủ. Sau phần nghi lễ, các thành viên trong gia đình sẽ cùng nhau sum vầy, chia sẻ bữa cơm thân mật và gửi gắm lời ước mong năm mới thuận lợi, khỏe mạnh tới thần linh.

Trình tự cúng a phòng tuy có sự khác nhau giữa các vùng miền hay dòng họ nhưng tựu chung đều nhấn mạnh ý nghĩa tri ân và gắn kết. Thầy cúng hoặc trưởng bối sẽ thực hiện các nghi lễ khấn vái, xướng tên các vị thần trấn giữ trong nhà rồi trình bày nguyện vọng của cả gia đình. Trong không gian linh thiêng, hương khói nghi ngút, mọi người ai nấy đều lắng lòng, hướng về tổ tiên với niềm hy vọng sớm nhận được sự phù hộ độ trì, trừ tà diệt ác, đón cát tránh hung. Ngoài ý nghĩa tâm linh, lễ cúng còn thể hiện nếp sống cộng đồng, là dịp ôn lại cội nguồn và gắn kết các thành viên, đặc biệt với những nhà thuần nông nơi truyền thống tổ tiên vẫn giữ vai trò rất lớn trong đời sống thường nhật.

Ngày nay, lễ cúng a phòng vẫn được nhiều gia đình giữ gìn như một nét đẹp văn hóa, mặc dù một số bước có thể giản lược cho phù hợp với đời sống hiện đại. Bên cạnh ý nghĩa tâm linh, đây còn là dịp để con cháu giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồn, kính trên nhường dưới. Những giá trị từ những lễ cúng như thế đã đóng góp quan trọng giúp cộng đồng bảo tồn bản sắc dân tộc, đồng thời nuôi dưỡng thêm niềm tin, động lực để vượt qua những khó khăn, thử thách trong cuộc sống hàng ngày. Qua đó, cúng a phòng không chỉ là tín ngưỡng mà còn là nền tảng duy trì nét đẹp đoàn kết và yêu thương của mỗi mái nhà người Việt.