Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” (tháng 12 năm 1972) là trận không chiến ác liệt kéo dài 12 ngày đêm giữa lực lượng phòng không - không quân nhân dân Việt Nam với không quân hùng mạnh của Hoa Kỳ tại thủ đô Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh miền Bắc. Đây là một sự kiện lịch sử trọng đại, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam. Với mục tiêu buộc Hà Nội phải ngồi vào bàn đàm phán theo điều kiện của Mỹ, không lực Hoa Kỳ đã huy động một số lượng lớn máy bay chiến lược B-52 cùng hàng nghìn lượt máy bay chiến thuật, ném bom rải thảm hủy diệt các mục tiêu dân sự và quân sự trọng yếu. Trong hoàn cảnh tưởng chừng vô vọng, quân và dân miền Bắc đã phát huy tối đa ý chí quật cường, sáng tạo sử dụng hiệu quả các loại vũ khí phòng không, đặc biệt là bộ đội tên lửa, bắn rơi hàng loạt “pháo đài bay” B-52, làm nên chiến thắng vang dội.

Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” là biểu tượng sáng ngời của tinh thần đoàn kết, lòng quả cảm và trí thông minh vượt trội của quân dân Việt Nam. Dưới làn mưa bom lửa đạn, người dân Thủ đô vẫn kiên cường bám đất, bám trụ, cùng các lực lượng vũ trang tổ chức phòng không, sơ tán người dân, bảo đảm thông tin liên lạc, cứu chữa thương binh và khôi phục sản xuất. Cảnh tượng những khu phố hóa thân thành pháo đài sống để chống trả máy bay Mỹ đã trở thành những ký ức hào hùng, lay động lòng người nhiều thế hệ. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng đã phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp trên mọi mặt trận, khẳng định chân lý: với ý chí sắt đá và lòng yêu nước nồng nàn, một dân tộc nhỏ bé cũng có thể viết nên những trang sử vàng trên trường quốc tế.

Kết quả của trận “Điện Biên Phủ trên không” không chỉ là chiến thắng oanh liệt về mặt quân sự khi bắn rơi 81 máy bay Mỹ, trong đó có 34 chiếc B-52, mà còn có ý nghĩa quyết định về chính trị và ngoại giao, buộc Hoa Kỳ phải nối lại đàm phán và ký kết Hiệp định Paris, rút quân khỏi Việt Nam. Chiến thắng này một lần nữa chứng minh chân lý: thiện chí hòa bình, khát vọng độc lập tự do luôn chiến thắng mọi âm mưu xâm lược. “Điện Biên Phủ trên không” mãi mãi là bản anh hùng ca bất diệt, niềm tự hào của Việt Nam và nguồn cảm hứng cho các dân tộc yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới.