Cuộc chiến thành cổ Quảng Trị năm 1972 là một trong những trận đánh khốc liệt, biểu tượng về ý chí và sự chịu đựng phi thường của quân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Sau khi quân Giải phóng miền Nam tiến hành cuộc Tổng tiến công Xuân-Hè 1972, thành cổ Quảng Trị trở thành trọng điểm giao tranh ác liệt giữa lực lượng cách mạng và quân lực Việt Nam Cộng hòa có sự yểm trợ mạnh mẽ của không quân, pháo binh Mỹ. Diện tích nhỏ hẹp của thành cổ Quảng Trị phải hứng chịu hàng vạn tấn bom đạn mỗi ngày; đất đai, công trình bị xé nát bởi sức mạnh hủy diệt của chiến tranh hiện đại. Tuy vậy, những người chiến sĩ đã bám trụ kiên cường trên mỗi tấc đất, vượt qua thiếu thốn, đói khát và hiểm nguy để giữ vững trận địa, không cho đối phương tái chiếm thành.

Trong suốt 81 ngày đêm quyết tử ngoan cường (từ 28/6 đến 16/9/1972), hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ Quân giải phóng đã hy sinh, nhiều đơn vị gần như bị xóa sổ để bảo vệ thành cổ. Quân đội Sài Gòn với sự hỗ trợ của Mỹ đã sử dụng sức mạnh hỏa lực vượt trội, tổ chức nhiều đợt tấn công quy mô lớn nhằm giành lại Quảng Trị nhưng vẫn vấp phải sự chống trả quyết liệt. Mỗi mét đất được giành giật từng phút, từng giờ; có lúc chỉ còn vài chục người vẫn cố thủ giữa biển lửa, máu và nước mắt. Lịch sử đã khắc họa rõ nét tinh thần "sống bám đá, chết hóa đá" của các chiến sĩ, những câu chuyện cảm động về lòng dũng cảm, tình đồng chí càng lan tỏa sâu rộng sau cuộc chiến ác liệt này.

Thành cổ Quảng Trị sau 1972 không chỉ là một chứng tích lịch sử mà còn trở thành biểu tượng bất khuất của dân tộc trong thời đại mới. Cuộc chiến này đã góp phần thay đổi cục diện chiến trường miền Nam, tạo điều kiện thuận lợi cho các chiến dịch tiếp theo, dẫn tới thắng lợi cuối cùng của công cuộc thống nhất đất nước. Ngày nay, di tích thành cổ Quảng Trị là nơi tưởng niệm linh thiêng, hàng triệu lượt người tri ân và ghi nhớ sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh. Sự kiện 81 ngày đêm thành cổ mãi mãi là bài học về giá trị của độc lập tự do, về nghị lực, đạo lý và lòng yêu nước của nhân dân Việt Nam.