Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình kinh tế - chính trị thế giới đã có những thay đổi to lớn. Phong trào giải phóng dân tộc diễn ra mạnh mẽ ở châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ Latinh, đặc biệt là sự xuất hiện của nhiều nước độc lập mới. Cùng với đó, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu đã trở thành lực lượng quan trọng tác động đến cục diện quốc tế, thúc đẩy xu hướng hòa bình, hợp tác và phát triển trên toàn cầu. Sự ra đời của Liên hợp quốc năm 1945 chính là biểu hiện rõ nét cho sự thay đổi này, với mục tiêu duy trì hòa bình, an ninh quốc tế và thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia.

Bên cạnh những chuyển biến tiến bộ, thế giới cũng đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Mâu thuẫn giữa các lực lượng tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa ngày càng gay gắt, dẫn đến cuộc Chiến tranh lạnh kéo dài gần một nửa thế kỷ. Các cuộc xung đột quân sự, tranh chấp lãnh thổ, khủng hoảng kinh tế liên tục diễn ra ở các khu vực khác nhau, đe dọa đến hòa bình và ổn định thế giới. Tuy nhiên, cũng trong hoàn cảnh đó, nhân loại đã chứng kiến nhiều bước tiến trong khoa học - kỹ thuật như việc phát hiện năng lượng nguyên tử, tin học, công nghệ vũ trụ… Những thành tựu này góp phần nâng cao đời sống kinh tế, xã hội của con người.

Ở Việt Nam, sau khi giành được độc lập năm 1945, đất nước cũng đứng trước những thử thách lớn lao. Chính quyền cách mạng non trẻ phải vừa chống thù trong, vừa kháng chiến chống ngoại xâm bảo vệ thành quả cách mạng. Đồng thời, Việt Nam cũng đẩy mạnh công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trên nền tảng mới của chính quyền dân chủ nhân dân. Những biến động trong tình hình thế giới thời kỳ này đã có tác động sâu rộng đến cách mạng Việt Nam, vừa tạo thuận lợi, vừa đặt ra những khó khăn mà nhân dân ta phải vượt qua để bảo vệ nền độc lập dân tộc và xây dựng xã hội mới.