Trong văn hóa Việt Nam, mèo là một loài vật gắn liền với đời sống hàng ngày của người dân. Mèo không chỉ là vật nuôi để bắt chuột, bảo vệ mùa màng khỏi sâu bọ mà còn được xem là "người bạn" thân thiết trong gia đình. Hình ảnh mèo xuất hiện nhiều trong truyện cổ tích, ca dao tục ngữ như câu “Mèo tha miếng thịt qua rào, ông ơi ông lại đánh nhau với mèo”, thể hiện vai trò và tính cách của loài mèo trong xã hội xưa. Ngoài ra, mèo còn tượng trưng cho sự nhẹ nhàng, khéo léo và thông minh, trở thành biểu tượng cho những người tinh tế, lanh lợi trong cuộc sống.

Tuy nhiên, mèo cũng mang nhiều mặt đối nghịch trong quan niệm dân gian Việt Nam. Người xưa có câu "Mèo đến nhà thì khó, chó đến nhà thì sang", ý chỉ việc nhìn thấy mèo lạ vào nhà là điềm báo không may mắn. Niềm tin này đã in sâu vào tâm thức của nhiều thế hệ, khiến một số người kiêng kỵ mèo trong các dịp trọng đại như ngày cưới, tân gia. Trong một số nghi lễ, nếu có tiếng mèo kêu mà gặp phải lúc xuất hành đi làm ăn, người ta thường cho rằng đó là dự báo điềm xấu. Tuy nhiên, những quan niệm này chỉ mang tính chất truyền thống và không còn phổ biến mạnh mẽ như trước.

Bên cạnh đó, mèo cũng giữ vị trí quan trọng trong tâm linh và nghệ thuật dân gian. Trong tranh Đông Hồ – một dòng tranh nổi tiếng của miền Bắc Việt Nam – hình ảnh mèo được khắc họa tinh tế với màu sắc tươi tắn, thể hiện sự bình yên và sung túc trong cuộc sống. Ở một số vùng, mèo còn được thờ cúng với niềm tin sẽ bảo vệ mùa màng, đem lại sức khỏe cho gia chủ. Hiện nay, cùng với sự phát triển hiện đại, mèo dần trở thành thú cưng yêu thích của nhiều người, biểu tượng cho sự gần gũi, thân thiện và tràn đầy năng lượng sống trong văn hóa Việt Nam.