Sông Tô Lịch là một trong những con sông lâu đời chảy qua lòng thành phố Hà Nội, gắn liền với lịch sử và sự phát triển của Thủ đô. Sông có chiều dài khoảng 14 km, bắt nguồn từ làng Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy và chảy xuyên qua nhiều quận như Đống Đa, Thanh Xuân, Hoàng Mai trước khi đổ vào sông Kim Ngưu. Tô Lịch không chỉ mang ý nghĩa địa lý mà còn chứa đựng giá trị lịch sử, văn hóa sâu sắc. Theo truyền thuyết, tên gọi “Tô Lịch” xuất phát từ vị thần trấn giữ vùng đất này, được dân gian truyền tụng qua nhiều đời với những câu chuyện gắn liền với dòng sông.

Trải qua hàng trăm năm hỗn mang cùng sự phát triển của đô thị, sông Tô Lịch từng là biểu tượng về vẻ đẹp thiên nhiên giữa lòng Hà Nội. Tuy nhiên, với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, sông đã bị ảnh hưởng không nhỏ bởi tình trạng ô nhiễm môi trường và thu hẹp diện tích dòng chảy. Nước sông trong xanh ngày nào nay không còn mà thay thế bằng dòng nước xám ngắt, bốc mùi hôi khó chịu, gây nhức nhối trong dư luận. Nhiều giải pháp đã được đưa ra nhằm cải tạo và hồi sinh dòng sông, song thực tế vẫn còn nhiều khó khăn do nguồn nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa được xử lý triệt để.

Trong tâm thức người Hà Nội, sông Tô Lịch vẫn là một phần ký ức không thể phai nhòa. Không ít người ao ước chứng kiến dòng sông được hồi sinh, trả lại vẻ đẹp vốn có và vai trò điều hòa không khí, cảnh quan cho khu vực nội thành. Hiện nay, chính quyền thành phố cùng các nhà khoa học trong và ngoài nước đang tích cực tìm kiếm các giải pháp công nghệ thân thiện để làm sạch sông và khôi phục hệ sinh thái ven bờ. Nếu thành công, sông Tô Lịch sẽ không chỉ đơn thuần là chứng nhân lịch sử mà còn là điểm nhấn văn hóa và môi trường sống xanh cho Thủ đô, góp phần xây dựng hình ảnh Hà Nội hiện đại nhưng vẫn lưu giữ những giá trị truyền thống quý báu.