Khai thác IUU, viết tắt từ “Illegal, Unreported and Unregulated Fishing” (Khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định), là một trong những thách thức lớn đối với ngành thủy sản trên toàn cầu. Hoạt động này không chỉ gây thiệt hại cho nguồn lợi thủy sản của các quốc gia mà còn làm cạn kiệt đa dạng sinh học biển và ảnh hưởng xấu tới môi trường sinh thái nước ta. Do không tuân thủ các luật lệ quốc tế hoặc thiếu ý thức trách nhiệm xã hội, một số ngư dân vẫn tiến hành khai thác vượt hạn ngạch, sử dụng thiết bị cấm hoặc khai thác ngoài vùng cho phép. Điều này dẫn đến việc nguồn tài nguyên biển dần trở nên cạn kiệt, nhiều loài hải sản có nguy cơ tuyệt chủng và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sinh kế của cộng đồng ven biển.

Ngoài ra, khai thác IUU còn gây ra nhiều hệ lụy khác về kinh tế và xã hội. Hành vi này khiến các quốc gia phải đối mặt với nguy cơ bị áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại từ các tổ chức quốc tế như Liên minh châu Âu (EU) – ví dụ như thẻ vàng IUU mà Việt Nam đang nỗ lực gỡ bỏ. Nhìn rộng hơn, IUU còn làm suy giảm uy tín của ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường thế giới, ảnh hưởng xấu đến xuất khẩu, kéo theo sự suy giảm thu nhập của người dân và thu ngân sách nhà nước. Chính vì vậy, việc kiểm soát và ngăn chặn khai thác IUU không chỉ là trách nhiệm riêng của ngành thủy sản mà còn cần sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp chính quyền, cơ quan chức năng và toàn thể cộng đồng ngư dân.

Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng khai thác IUU, Việt Nam đã và đang thực hiện nhiều biện pháp mạnh mẽ, như kiểm soát chặt chẽ tàu cá ra vào cảng, triển khai hệ thống giám sát hành trình tàu cá và tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cho ngư dân về quy định pháp luật, hậu quả của khai thác bất hợp pháp. Đồng thời, các địa phương ven biển thường xuyên phối hợp tuần tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Bên cạnh đó, việc hợp tác quốc tế trong giám sát, truy vết nguồn gốc thủy sản cũng ngày càng được chú trọng nhằm bảo vệ nguồn lợi biển bền vững, phát triển ngành thủy sản theo hướng hiện đại, có trách nhiệm và thân thiện với môi trường.