Hà Nội, thủ đô của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, hiện nay có tổng cộng 30 đơn vị hành chính cấp quận, huyện và thị xã. Cụ thể hơn, thành phố này được chia thành 12 quận nội thành, 17 huyện ngoại thành cùng với 1 thị xã là Sơn Tây. Sự phân chia này phản ánh quá trình phát triển đô thị hóa mạnh mẽ cũng như sự mở rộng hành chính qua các thời kỳ. Các quận trung tâm như Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Đống Đa, Cầu Giấy, Thanh Xuân và các quận mới hơn như Long Biên, Tây Hồ, Hoàng Mai, Hà Đông đều góp phần vào vai trò kinh tế và văn hóa quan trọng của thành phố.

Mỗi đơn vị hành chính ở Hà Nội đều mang đặc trưng riêng biệt về lịch sử, văn hóa, cũng như tốc độ phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, các quận thường tập trung nhiều trung tâm thương mại, dịch vụ, giáo dục và y tế, tiêu biểu cho nhịp sống hiện đại và năng động của thủ đô. Ngược lại, các huyện lại giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống, với làng nghề, di tích lịch sử và phong cảnh tự nhiên đa dạng. Điều này tạo nên sự hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, làm nên nét đẹp riêng có của Hà Nội so với các thành phố khác trong khu vực.

Việc mở rộng địa giới hành chính, đặc biệt từ năm 2008 khi Hà Nội sáp nhập toàn bộ tỉnh Hà Tây trước kia, đã giúp thành phố không chỉ mở rộng diện tích mà còn tăng thêm số lượng huyện và thị xã. Nhờ sự điều chỉnh này, quy mô dân số của Hà Nội vượt mốc 8 triệu người, trở thành đô thị lớn thứ hai cả nước về dân số, chỉ đứng sau Thành phố Hồ Chí Minh. Việc chia thành 12 quận, 17 huyện và 1 thị xã giúp công tác quản lý nhà nước, quy hoạch phát triển đô thị - nông thôn cũng như đảm bảo an sinh xã hội cho người dân diễn ra thuận lợi và hiệu quả hơn.